سرمقاله

نمایشگاه، چارچوبهای جهانی

احمد زهادی

نمایشگاه پدیدهای برآمده از دوران مدرن است که بنا به ضرورت تولید و عرضهی انبوه کالا در سدهی نوزدهم ظهور کرد. آنچه به عنوان نمایشگاه مد نظر

است خاستگاهها و ضرورتهای پیچیدهی این دوران و ما بعد آن را در برمیگیرد. در عصر مدرن، مکان و فضا باز تعریف شد و نسبت آن با زیست جهان انسان و

فنآوری در کانون توجه قرار گرفت، بر این اساس، معماری و ساختار بصری نمایشگاه، وجهی نمادین یافت. در واقع نمایشگاه در روزگار حاضر، کارکردهای

متنوعی دارد که حول کنش ارتباطی در عرصههای مختلف حیات بشری، متمرکز شده است.

نمایشگاه لذت دیدن را برای مخاطبان فراهم میکند، که دال بر کنش ارتباطیای است که انتظار میرود در فضای نمایشگاه اتفاق بیفتد. شرکتهایی که رهسپار نمایشگاهها

میشوند جدای از اصل سودمندی به منفعتهای روانی، ذهنی و فرهنگی هم میاندیشند.

آنها خواهان استقرار، غرفههایی برخوردار از مؤلفههای زیبایی شناختیاند و فاکتور ارتباطات در آنجا نقش اصلی را دارد.

نمایشگاه یک بنای جمعی است که نقش آن ارتباط است. مردم چگونه در فضا حرکت میکنند؟ در فضا چه رخ میدهد؟ تجربه ی فرد در مواجهه با محیطی فیزیکی چه

مراحلی دارد و چگونه بنا از وقایع درون یا اطراف خود اثر میپذیرد؟

چگونگی حرکت انسان از فضا، اثراتی که فضا روی بازدیدکنندگان میگذارد، اثرگذاری دو سویه فضا و بازدیدکنندگان بر یکدیگر بسیار مهم است.

تغییر فرم و عملکرد فضاهای نمایشگاهی در قرن بیست و یکم به سمت معماری پایدار است. اگرچه در دوره اول طراحی فضاهای نمایشگاهی غلبه بر طبیعت و ارتقاء

تواناییهای انسان صنعتی در رسیدن به آمال یک جانبه خویش جزو اهداف اصلی به شمار میرفت، به نظر میرسد در اوایل قرن بیست و یکم بشر به تواناییهای

تکنولوژیک دست پیدا کرده است که ابتدا، بایستی آن را برای ارتقاء محیط طبیعی خود بکار گیرد تا شرایط را برای ادامه حیات خود نیز فراهم کند.

این چشماندازها نشان میدهد که انسان صنعتی، امروز دیگر به دستاوردهای تکنولوژیک خود نه با قاطعیت بلکه قدری با احتیاط مینگرد. طراح معمار نگران اثرات

عملکرد خویش بر منظر و طبیعت است و سعی در جبران این اثرات دارد، چیزی که از آن میتوان به عنوان معماری پایدار نام برد.

اکسپو از جمله نمایشگاههایی است که هر پنج سال یک بار و در سطح جهانی و با رویکردهای فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی برگزار میشود.

میزبانی نمایشگاههای بینالمللی میبایست از قدرت مدیریتی، اقتصادی و فنآوری بالایی برخوردار بوده و حرفی برای طرح در عرصههای گوناگون زندگی بشری داشته

باشد. زیرا ایجاد یک مجموعه وسیع و نوآور در یک بستر و زمان محدود بسیار دشوار است، این امر در اکسپو به مراتب دشوارتر است. در صفحات بعد به برگزاری

اکسپو و معرفی برخی از غرفه های آن پرداخته شده است.


نمایشگاه و جشنوارهی فرهنگی ـ هنری دو سالانه ی ونیز که در سال ۱۸۹۵ بنیانگذاری شد، بزرگترین، مهمترین و مشهورترین دوسالانهی هنر معاصر و نمایشگاهی

بینالمللی، آزاد و بدون دخالت جریانات سیاسی در هنر است که هر دو سال یک بار در ساختگاه گستردهی «موسسهی دوسالانهی ونیز » ، در باغهای تاریخی شرق ونیز 

(Giardini della Biennale) ـ ساخته ناپلئون بناپارت ـ در شهر ونیز واقع در ایتالیا برگزار میشود. آثار در این دوسالانه در هنرهای بصری، موسیقی، تأتر،

فیلم، معماری، رقص و کودکان، به طور جداگانه به رقابت میپردازد كه به تایید تارنمای این دوسالانه هركدام مستقل و در بازهی زمانی خود برگزار میشوند و هیات

برگزاری ویژهی خود را دارند. بزرگترین و معتبرترین رخداد آن «دوسالانه هنر ونیز» به شمار میآید که آخرین و نوظهورترین و پیشگامانهترین دگرگونیها،

پیشرفتها و نظریات هنر معاصر در آن در فضاهای گستردهی باز و بسته در قالب مقالات، سخنرانیها و آثار نمایشی پویا و ایستا مطرح میشوند. همچنین مدیران و

برنامهریزان بزرگترین موسسات و بناهای فرهنگی، هنری و ادبی جهان، هنرمندان، منتقدین، پشتیبانیکنندگان، بنیانگذاران، مجموعهداران، خریداران و فروشندگان آثار

هنری در آن شرکت کرده، به نمایش و بازدید میپردازند. مدت زمان برگزاری آن شش ماه است كه در همان روزهای نخست برندگان شیر طلایی جشنواره مشخص

میشوند. در داخل و خارج ساختگاه به هر ملیتی غرفه یا كوشكی با مساحت مشخص داده میشود تا در آن، با رعایت چارچوب و مقررات اصلی آن دوره (به تشخیص

هیات داوران منتخب)، بسته به تشخیص خود به بخشها و موضوعات خردتر بپردازد. این كارها نخست در چندین مرحله به دست خود آن ملیت منتخب شده و پس از

گزینش برای هیات داوران فرستاده میشود.

موسسهی «دوسالانهی ونیز» دارای یک مدیر اصلی است که در هر دوره برای هر رشته، یكی از سرآمدان و برجستگان آن رشته را كه دارای تجربه و تخصص كافی

است در جایگاه مدیر (مخصوص هر رشته )director ـ  و مدیر اجرایی ـ Curator (برای كل دوسالانه) تعیین میکند، سپس این گروه با رایزنی، گروهی را در

جایگاه هیات داوران (شماری از هنرمندان برگزیده و نامدار جدید که دارای ایدهها، كارها و پیشینهی موفق باشند) از سراسر جهان دعوت میكنند تا كار بررسی و

گزینش آثار را انجام دهند.

حضور غرفههای مربوط به بینال هنر و معماری زیر نظر مدیر و به دعوت ایشان انجام میگیرد و پس از نمایشگاه نتایج علمی و اجتماعی آن به عنوان پیام بینال در آن

سال منتشر میگردد.

قابل ذکر است که در بینال معماری، انتخاب موضوع توسط مدیر انجام میگردد و دعوت از معماران جهت حضور و ارائه نیز با توجه به موضوع تعیین شده توسط ایشان

است.

بیانیه و نتایج حاصل از بینال معماری در رویکرد جهانی در این عرصه بسیار مؤثر خواهد بود.

قابل ذکر است مجله بینالمللی 2A نیز همزمان با برگزاری مراسم اهداء جوایز معماری آسیا، نمایشگاه آثار فینالیستها و برندگان جایزه را در محل دانشگاه ITU در

استانبول برگزار مینماید و بدون تردید، برگزاری جایزه به همراه کنفرانس و نمایشگاه آثار بیانیه را منتشر مینماید که حاصل اهداف برگزارکننده جایزه، هیأت داوران

بوده و میتواند در ارتقای حرفه معماری و رویکرد جهانی آن مؤثر باشد.

 


چاپ