گفت و گو با دکتر علی اصغر مونسان




گفت و گو با دکتر علی اصغر مونسان ( مدیر عامل و رئیس هیئت مدیره منطقه آزاد کیش )

توسط احمد زهادی


مقدمه

تل مرجانی سفید رنگی که امروز آن را با نام کیش یا مروارید خلیج فارس می شناسیم جزیره ای است که در طول تاریخ تحولات زیادی به خود دیده است . به استناد متون تاریخی، رونق کیش از زمانی آغاز شد که جزیره افسانه ای سیراف پس از زلزله ای مرگبار کاملا از بین رفت . می گویند در کیش درختی کهنسال هست که بر شاخه های آن پارچه هایی گره زده شده . به باور بومیان و برای مسافران، این درخت کهنسال نمادی است از استغاثه دردمندانه نیازمندان ، .... و خود استعاره ای است از پیوند دو هستی : هستی رازآمیز دیروز،با هستی شتابناک امروز .

متن زیر گفتگوی احمد زهادی( سردبیر و مدیر مسئول مجله معماری و ساختمان ) با دکتر مونسان ( مدیر عامل و رئیس هیئت مدیره منطقه آزاد کیش ) در خصوص استراتژی ها و سیاست های جاری در جزیره کیش است .


احمد زهادی : شکی نیست که جزیره کیش یکی از قطب های مهم گردشگری کشور و دارای ارزش های تاریخی و فرهنگی است و همان طور که درسال های اخیر شاهد بوده ایم توانسته با جلب توجه مردم، گردشگران داخلی بسیاری را به خود جذب کند که همین امر باعث شده رونق اقتصادی این جزیره بیش از دیگر شهرها و جزایر جنوبی ایران باشد . جزیره کیش دارای موقعیت، و ارزش های اقلیمی و طبیعی بی نظیری است . اما این جزیره شاخص در خاورمیانه بدون توریست خارجی است !

چطور و چگونه است که جزیره کیش با این همه ارزش، مورد انتخاب گردشگران آسیایی و اروپایی در سطح گسترده قرار نگرفته است؟ آیا سیاست های کلان در گذشته تاثیری قابل توجه بر این امر داشته اند؟ آیا در سال های اخیر و با توجه به سیاست های مثبت دولت تدبیر و امید، تغییری در این زمینه ایجاد شده ؟ آیا برای معرفی و تبلیغ جذابیت های جزیره در خارج از کشور، از طرف سازمان منطقه آزاد کیش طرحی ارائه شده است؟

اگر خیر، در این خصوص چه برنامه ای پیش رو دارید؟

علی اصغر مونسان : تبدیل یک مقصد گردشگری داخلی به بین المللی که مورد توجه گروه های مختلف این گردشگران باشد، دارای فرآیندی پیچیده و زمان بر است و فاکتورهای بسیاری باید مدنظر قرار گیرد .

در این روند علاوه بر توجه به امر مهم تبلیغات و معرفی جزیره کیش، توجه به ایجاد زیرساخت های جدید و تغییر زیرساخت های موجود برای ارائه خدمات به گردشگران خارجی نیز بسیار مهم است .

در طول سالهای گذشته با توجه به سیاست های اتخاذ شده توسط دولت های قبلی، روند آماده سازی جزیره کیش برای جذب گردشگران خارجی دستخوش تغییرات و نگرش های متفاوتی بوده است، اما در چهار سال گذشته با توجه به تأکیدات رئیس جمهور محترم و آغاز روند تحول در گردشگری کیش اقداماتی با تمرکز بر محورهای زیر انجام شده است :

1. برنامه ریزی برای ایجاد مسیرهای دسترسی جدید با توسعه مسیرهای پروازی بین المللی

2. شرکت در نمایشگاه های بین المللی به صورت مستقل به منظور معرفی مقصد گردشگری کیش

3. برنامه ریزی و دعوت از رسانه های مرتبط کشورهای مختلف برای تهیه گزارش و ساخت تیزرها و برنامه های مرتبط با معرفی کیش در محیط بین المللی

4. آماده سازی بسته لازم برای امکان سرویس دهی به گردشگران بین المللی

5. برنامه ریزی برای رفع موانع مالی و دسترسی گردشگر به امکان تراکنش های بین المللی

 



زهادی : در بسیاری از نقاط جزیره و از سال های قبل تاکنون ساخت و ساز هایی انجام شده که عده ای ( با دیدگاهِ به اصطلاح بازاری ) ، آنها را ساختمان های لوکس می نامند . این نوع ساختما نها بدون توجه به اقلیم و بافت منطق های ساخته شده اند و به رغم اینکه پاسخگوی نیازهای رفاهی مردم نبوده اند و ضمنا گران هم تمام می شوند، متاسفانه رو به رشد هستند، آیا برای جلوگیری از رشد این ساخت و سازها راهکاری اندیشیده اید؟

مونسان : متأسفانه رویکرد دولت ها و مدیریت ها در جزایر و توسعه منطقه ای (به خصوص در جزیره کیش ) با تغییر دولت ها، تغییر کرده که ناشی از مواردی به شرح زیر است :

تغییر دولت ها و رویکرد های مدیریتی که با این تغییرها اتفاق می افتد . شرایط و مقتضیات زمان که منجر به تنگناهای مالی ، و در پی آن افزایش اتکای مدیریت شهری به فروش تراکم میشود .

روحیه سلیقه گرایی و مالک محوری جاری در ایران( مجری ذیصلاح ) کیفیت پایین خدمات مهندسی در ایران خصوصاً در حوزه معماری و شهرسازی نبود طرح تفصیلی یکپارچه در سال های گذشته .

آنچه باید کرد و آنچه انجام داده ایم :

چه باید کرد :

می بایست ضوابط شفاف و کارشناسی شده در قالب طرح تفصیلی برای همه قطعات جزیره تهیه و در اختیار متقاضیان قرار گیرد که در این خصوص با بازنگری طرح جامع و رویکرد طرح جامع سه بعدی در جزیره کیش، همه قطعات دارای ضوابط اقتصادی خواهند بود که قبل از واگذاری قطعه، به عنوان ضوابط معماری اعلام می شود، بنابراین تغییرات صرفاً جزئی خواهد بود .

در این راستا می توان به ضوابط تدوین شده ای مثل حذف کامپوزیت، حذف جواز نمای رومی و تأکید بر فضای سبز هر 100 متر حداقل یک درخت اشاره کرد .

چه باید باشد :

باید ضوابط دقیق، کامل و شفاف درخصوص سیمای شهری، نمای ساختمان ها، چشم اندازها و نسب تشان به فضا تدوین شود تا آن بخش از ساختمان که مربوط به شهر و متعلق به شهروندان است تحت تأثیر سلیقه مالک قرار نگیرد و امکان کنترل آن از طریق واحد شهرسازی و نظارت میسر شود .

بنابراین دراین خصوص رویکرد سازمان منطقه آزاد کیش، ارائه طرح های سه بعدی و بسته های سرمایه گذاری، شامل همه مشخصات کمی و کیفی پروژه و مطالعاتِ بررسی اقتصادی آن پروژه است که قبل از واگذاری به سرمایه گذار ارائه می شود تا از رانت زمین و سوداگری بخش ساختمان جلوگیری شود .

در این راستا می توان به دو پهنه گسترده، ریزورت کلبه هور و محور ویژه اشاره کرد که با این رویکرد طراحی و ارائه شد هاند .

در مجموع راهبرد سازمان منطقه آزاد کیش در توسعه شهری، ایجاد فضایی با رویکرد مردم مداری )رعایت مقیاس انسانی ( و فضای هماهنگ از بُعد شهرسازی است .

زهادی : آیا تا به حال در دوران شما روشنفکران و اندیشمندان کشورمان در مناسبت های مختلف به دعوت منطقه آزاد کیش در آنجا حضور داشته اند؟ مطلعیم که دانشگاه تهران و دانشگاه آزاد اسلامی در جزیره کیش شعبه دارند و زمینه های آموزشی نیز در جزیره روند خود را طی می کند، در این مورد و برنامه های بعدی منطقه آزاد برایمان بگوئید .

مونسان : همانطور که اشاره کردید دانشگاه های معتبر کشورمان نظیر دانشگاه تهران، دانشگاه شریف و همینطور دانشگاه آزاد اسلامی در کیش فعالیت گسترده دارند و در حال حاضر بیش از شش هزار دانشجو در مقاطع مختلف خصوصاً تحصیلات تکمیلی در کیش مشغول تحصیل هستند .

رویکرد سازمان منطقه آزاد کیش و همینطور چشم انداز طرح جامع کیش، گسترش فعالیت های آموزشی و ایجاد زمینه برای رشد صنایع دانش بنیان و های – تِک است که همین رویکرد به پیش بینی شهر بزرگ دانشگاهی در جنوب جزیره به نام شهرک دانشگاهی انجامیده که خوشبختانه با استقبال دانشگاه های معتبر داخلی در حال ساخت است . با توجه به اینکه دانشگا ههای مستقر در جزیره ارتباط و توافق نام ههای همکاری بسیار خوبی با دانشگاه های خارج از کشور دارند، در هر ترم فعالیت های علمی گسترده ای با حضور اساتید و دانشمندان برجسته داخلی و خارجی با حمایت سازمان منطقه آزاد انجام میشود .

از طرفی بخشهای مختلف سازمان و شرکت های زیرمجموعه، همواره با هدف به روز بودن کارکنان و استفاده از دانش نوین با کمک دانشگاه ها و مراکز علمی، همایشها و سمینار ها و کارگاههای کاربردی در سطح جزیره برگزار میکنند، به عنوان نمونه در سال گذشته فقط معاونت عمرانی سازمان بیش از پنج سمینار با موضوعاتی در حوزه ترافیک و شهرسازی نوین – برندسازی شهری – معماری و گردشگری با حضور اساتید مجرب و افراد برجسته در این حوزه برگزار کرد .

به طور کلی می توان گفت که رویکرد ما در سازمان منطقه آزاد پیشبرد امور بر اساس مشورت با اساتید آن رشته و بر اساس خرد جمعی است .

زهادی : با توجه به سیاست های دولت و استقبال از سرمایه گزاران خارجی، آیا تا بحال زمینه فعالیت برای ایشان آماده شده است؟

و چه نوع اقداماتی صورت گرفته است ؟

مونسان : دولت یازدهم در سه سطح قوانین، سیاستها و استراتژیهای راهبردی نسبت به ارتقاء سرمایه گذاری خارجی، توسعه سواحل مکران و معرفی کیش به عنوان دروازه ورود به کشور اقدام کرده است .

در جزیره زیبای کیش با توجه به اهمیت خاصی که دولت تدبیر و امید برای اتصال مجدد به اقتصاد جهانی قائل بود، برای فراهم سازی بستر های لازم در دو حوزه توسعه فیزیکی زیرساختها و بهبود فضای کسب و کار، و همچنین توسعه فضای همکاری اقتصادی بین المللی تلاش کرده ایم .

برگزاری چهار دوره نشستهای بسیار تخصصی و پر بار کیش اینوکس ) )KishInvex با حضور سرمایه گذاران خارجی و سیاستگذاران و دست اندرکاران اقتصاد ملی که به یکی از مهمترین نشستهای اقتصادی بین المللی ایران تبدیل شده، از این دست بود . توسعه بندرگاه، توسعه فرودگاه و گمرک کیش نیز در این راستا بوده است .

برگزاری دوره بانکداری بین المللی و دوره های آموزشی مستمر در بورس کیش و تقویت دوره های دانشگاهی MBA اجرایی و مالی در دو دانشگاه تهران و صنعتی شریف کیش اقدامی مهم در توسعه نیروی انسانی لازم برای پیوستن به تجارت و کسب و کار بوده است .

بازنویسی مقررات ارزی بخش ششم مربوط به فعالیت ارزی در مناطق آزاد و همچنین توسعه معافی تهای مالیاتی فعالیتهای اقتصادی در کیش برای شرکتهای کارگزاری بورس و مؤسسات مالی و پولی و بیمه ای نیز از دیگر اقدامات این دولت بوده است .

زهادی : طرح های قابل توجهی مانند سفین و محور ویژه، که در این شماره مجله معماری و ساختمان نیز منتشر میشود از اقدامات اخیر منطقه آزاد کیش است و مطمئنا اجرای آنها رونق جزیره را افزایش می دهد .

در خصوص این پروژه ها و طرح هایی که پس از عملی شدن، شرایط کلی را تغییر می دهند و ارزش های جزیره کیش را هم در سطح بین المللی معرفی می کنند، اگر مطالعات و برنامه ای مد نظر است، لطفا اشاره بفرمائید .

مونسان : در نخستین ماه های حضور بنده، توسعه انجام شده در کیش را مطابق با طرح جامع پایش کردیم و بر اساس نتایج آن مشخص شد که شیوه واگذاری زمین به صورت خام و بدون طرح صورت گرفته بود که بنده با آن موافق نبودم .

این شیوه از واگذاری زمین باعث مشکلات زیادی، از جمله سوداگری در زمین، ایجاد رانت، تراکم فروشی و سلیقه گرایی در پروژه ها و به تبع آن دور شدن از چشم انداز های طرح جامع می شود . بنابراین تصمیم گرفتیم پروژه های موضعی را تعریف کنیم تا به جای فروش زمین، طرح ها و موضوعات سرمایه گذاری ارائه شود که چهار پروژه بزرگ تعریف شده و خوشبختانه در حال حاضر خاتمه یافته و سرمایه گذاری در آنها شروع شده است .

پروژه طرح جامع جزیره هندورابی با رویکرد اکوتوریسم

پروژه محور تمدن های کیش

پروژه ریزورت تفریحی غروب کیش

پروژه احیاء و توانمندسازی و محور گردشگری منطقه بومی سفین کیش برای هر یک از این پروژه ها ضمن بهره گیری از نگاه کلان و استفاده از توانمندی های مشاورین و متخصصان مجرب داخلی و خارجی، توجه داشتیم که قبل از شروع هر پروژه می بایست درخصوص همه ابعاد آن از جمله بحث الگوی معماری و مسائل شهرسازی، مسائل اقتصادی و توجیه پذیر بودن پروژه ، خصوصاً زیست محیط گرا بودن بررسی و کارشناسی کافی صورت گیرد .

میدانیم که امروزه در بسیاری از مقاصد توریستی دنیا معماری ساختمانها و بافتهای شهری به عنوان یک جاذبه توریستی عمل میکند، به عنوان مثال شهر کوچک بیلبائو در اسپانیا تا قبل از ساخت موزه گوگنهایم توریست چندانی نداشت، ولی پس از افتتاح موزه به دلیل نوع معماری آن این شهر تبدیل به یکی از توریستی ترین نقاط اسپانیا شد .

بر همین اساس در پروژه هایی که تعریف شده، غیر از اینکه نگاه مسئله محوری و حل مشکلات منطقه آزاد کیش مد نظر بوده، رسیدن به یک زبان و الگوی معماری که خود باعث جذب توریست میشود نیز یکی از اهداف این پروژه ها بوده . خوشبختانه پروژه توانمندسازی و محور گردشگری منطقه بومی سفین کیش در سال 95 در مسابقه معماری و شهرسازی ایران موفق به کسب عنوان برترین پروژه کشوری شد .

البته من معتقدم اگر امکان شرکت با بیش از یک پروژه را در مسابقه داشتیم حتماً پروژه محور تمدنها و یا پروژه های دیگر نیز می توانستند برنده بهترین پروژه های کشوری باشند .

به هر جهت ما واقف هستیم که ساختمانها و شهر صرفا پوشش و زمین های برای فعالیتهای ما نیستند، بلکه نمایانگر هویت ما به توریس تها و نیز موجب ایجاد تصویری خاطره انگیز از جزیره در ذهن گردشگران هستند .

زهادی : با تشکر از زحمات شما و همکارانتان در سازمان منطقه آزاد کیش، این گفتگو در شماره 50 فصلنامه معماری و ساختمان منتشرخواهد شد .__

 


چاپ